Spanning: waarom stroom gaat bewegen. Klik op een plaatje of op Luister.
In de vorige module heb je geleerd dat een stroomkring gesloten moet zijn. Maar een gesloten stroomkring alleen is niet genoeg. Er moet ook iets zijn dat de stroom in beweging brengt. Dat noemen we: spanning.
Spanning zorgt ervoor dat elektrische stroom kan gaan lopen. Zonder spanning gebeurt er niets. Een batterij levert spanning. Een stopcontact levert spanning.
Spanning kun je vergelijken met waterdruk. Stel: een tuinslang ligt op de grond. Er zit geen druk op. Dan stroomt er geen water. Draai je de kraan open? Dan ontstaat druk. Het water gaat stromen.
Spanning wordt gemeten in volt. De afkorting is V. Voorbeelden zijn: een batterij van 1,5 V, een autoaccu van 12 V en een stopcontact van 230 V.
Kijk naar een gewone batterij. Op de batterij staat vaak: 1,5 V. Dat betekent: de batterij levert een spanning van 1,5 volt. Daardoor kan een lampje branden.
Een stopcontact levert veel meer spanning dan een batterij. In Nederland is dat 230 volt. Dat is veel meer dan 1,5 volt. Daarom moet je voorzichtig zijn.
Voorbeelden van lage spanning zijn: een 1,5 V batterij, een 12 V autoaccu en 24 V besturingssystemen. Voorbeelden van hogere spanning zijn: een 230 V stopcontact en hoogspanningslijnen.
Niet ieder apparaat heeft dezelfde spanning nodig. Een zaklamp werkt met een batterij. Een auto werkt vaak met 12 volt. Een woning gebruikt meestal 230 volt. De juiste spanning is belangrijk voor een goede werking.
Stel dat een apparaat 12 volt nodig heeft. Je geeft maar 6 volt. Dan werkt het apparaat vaak niet goed. Of het werkt helemaal niet.
Stel dat een apparaat ontworpen is voor 12 volt. Je sluit het aan op 230 volt. Dan kan het apparaat beschadigd raken. Soms ontstaat zelfs brand.
In deze module heb je geleerd wat spanning is, dat spanning stroom laat bewegen, dat spanning wordt gemeten in volt, dat batterijen en stopcontacten spanning leveren, en dat verschillende apparaten verschillende spanningen gebruiken.